10 jaar Energiebank regio Arnhem
Van zelfredzaamheid naar samenredzaamheid
Energiebank regio Arnhem bestaat 10 jaar. De stichting helpt inwoners van gemeente Arnhem, Rheden, Renkum en Rozendaal die moeilijk hun energierekening kunnen betalen. De energiecoaches van de Energiebank geven advies over gedragsverandering en helpen met het aanbrengen van energiebesparende producten zoals radiatorfolie en ledlampen. Veel van onze eigen energiecoaches hebben ook een training gevolgd bij de Energiebank. Directeur Marije vertelt: “Vroeger geloofde ik in ‘zelfredzaamheid’. Inmiddels weet ik wel beter. Er is een grote groep mensen die ondanks minimumlonen, uitkeringen en regelingen het gewoonweg niet redt. Daarom pleit ik voor ‘samenredzaamheid’.”
Verandering vanaf de keukentafel
Wat de Energiebank uniek maakt, is de manier van werken. Een energiecoach komt niet éénmalig langs, maar komt zo’n drie tot vijf keer en bouwt echt een relatie op. Samen kijken coach en bewoner naar wat er écht nodig is. Soms is dat inzicht in gedrag en soms ligt de nadruk meer op bijvoorbeeld kierdichting of het vervangen van oude lampen. De aanpak is persoonlijk. Er zijn dan ook coaches die verschillende talen spreken, zoals Arabisch, Turks en Farsi.
Met de witgoedregeling kan een energieslurpend apparaat kosteloos worden vervangen door een zuinig model. Het oude apparaat wordt opgehaald en met een voucher kan een nieuw apparaat worden aangeschaft. Het verschil in verbruik is direct merkbaar. Gloria uit Arnhem kreeg bijvoorbeeld advies van een energiecoach en liet haar oude wasmachine vervangen via de witgoedregeling. Haar energierekening was hierna maar liefst € 50,- per maand lager! De hulp gaat verder dan techniek. Mensen krijgen niet alleen een zuinige wasmachine of radiatorfolie, maar ook begrijpelijke uitleg over ventileren, verwarmen en slimme gewoontes — in gewone taal en waar nodig dus in een andere taal dan Nederlands.
De positieve bijwerkingen van maatwerk
De kracht van de Energiebank zit hem in het maatwerk. Marije: “We kwamen bijvoorbeeld bij een moeder thuis die wel 300 keer per jaar de was deed. Door met haar in gesprek te gaan over minder wassen, bleek dat haar kinderen weinig kleding hadden, waardoor ze juist vaker móést wassen. Alleen geld geven voor nieuwe kleding zou haar probleem niet volledig oplossen, want er waren ook schulden. Dan zorgen we dat iemand met de juiste hulpverleners in contact komt, zodat de onderliggende problemen óók worden aangepakt.” Waar meer nodig is dan energiecoaching, werkt de Energiebank samen met partners zoals sociale wijkteams, woningcorporaties en BuurtKlusBedrijven.
Het resultaat is dus vaak meer dan een lagere energierekening. De coaches kunnen verwijzen naar andere instanties en personen voor hulp. Daarnaast kunnen ook het wooncomfort en zelfs de gezondheid verbeteren met hulp van de energiecoaches. Marije: “We komen regelmatig bij mensen die uit angst voor de rekening bijna niet meer verwarmen of ventileren. Dan is het doel juist: op een zuinige manier wél energie gebruiken voor comfort. Dat maakt echt verschil in het dagelijks leven. Mensen durven daarnaast ook weer bezoek te ontvangen als ze hun woning comfortabel verwarmen. Dit voorkomt dan weer eenzaamheid.” Metingen van TNO laten daarnaast zien dat na begeleiding door de Energiebank het medicijngebruik bij mensen met astma afnam. Logisch: betere ventilatie zorgt voor minder vocht en schimmel en dus schonere lucht in huis. Het effect is dus groter dan alleen een lagere energierekening.
Een beweging van vooral vrijwilligers
In de regio zijn zo’n 120 energiecoaches actief, waarvan veel vrijwilligers, met uiteenlopende achtergronden en een breed netwerk in de wijken. Ze nemen de tijd, geven hun privé-telefoonnummer en komen terug als dat nodig is. En dat werkt: in tien jaar tijd maakten al 6.500 huishoudens gebruik van de Energiebank. Marije: “Energie is een eerste levensbehoefte, maar is helaas vercommercialiseerd. Er wordt goed geld verdiend in de branche. Soms ten koste van de gebruikers. Juist daarom is toegankelijke en menselijke hulp zo hard nodig.”
Samenredzaamheid als antwoord
“Geven is veel leuker dan krijgen. Iedereen kan iets voor een ander doen,” zegt Marije. Bijvoorbeeld via het doneren van middelen, of via een luisterend oor. “Als we allemaal onze arm om één persoon slaan, dan zijn we toch een veel prettiger land.” Ze vervolgt: “Ik heb veel morele ambitie. Zingeving vind ik heel belangrijk. Ik streef naar respect en gelijkwaardigheid. Energie gaat ons allemaal aan. We werken niet vanuit sympathie, maar vanuit empathie. Empathie betekent dat je naast iemand staat en écht de connectie maakt. Niet te veel ‘van bovenaf’, zoals bij sympathie het geval is.”
Meedoen of hulp vragen
De Energiebank regio Arnhem is er voor inwoners van Arnhem, Rheden, Renkum en Rozendaal met een laag inkomen. Aanmelden voor gratis energiecoaching kan via www.energiebankregioarnhem.nl.
Wil je Energiebank Regio Arnhem steunen? Doneer aan het Solidariteitsfonds via IBAN NL88 TRIO 0788 9227 35, t.n.v. Stichting Energiebank regio Arnhem, o.v.v. “Donatie Solidariteitsfonds”. Zo houden we energie betaalbaar en wonen comfortabel, voor iedereen in onze regio.
Marije sluit af: “Iedereen wil meedoen, er toe doen en gehoord en gezien worden. Dat kunnen we toch organiseren met z’n allen? En dan bedoel ik niet alleen maar je zaken op orde krijgen, maar echt kunnen floreren.”

Marije Ruysch-Koster verruilde het bedrijfsleven voor maatschappelijk verantwoord werk. Zo is ze onder andere betrokken bij de Voedselbank een geeft ze als vrijwilliger Nederlandse les aan asielzoekers. Sinds 2021 leidt ze De Energiebank Regio Arnhem samen met een bevlogen team. Ze woont in Doorwerth met haar man en twee zoons.